کد خبر 121136

صنعت سیمان یکی از صنایع مهم و استراتژیک به شمار می‌آید و رابطه مستقیم با رشد اقتصادی و توسعه هر کشور دارد، که در این گزارش به بررسی این صنعت در ایران و جایگاه جهانی آن پرداخته‌ایم.

به گزارش پایگاه خبری بااقتصاد، صنعت سیمان با توجه به استفاده آن در انجام پروژه‌های عمرانی و ساختمان یکی از شاخص‌های پیشرفت و توسعه کشورها در نظر گرفته می‌شود و یکی از صنایع استراتژیک و پیش نیاز توسعه اقتصادی است.

ظرفیت اسمی تولید سیمان در ایران با وجود 76 شرکت فعال در این حوزه 88 میلیون تن در سال است.

بر اساس آخرین آمار موجود، در سال 2020 ایران با تولید 60 میلیون تن سیمان، رتبه هفتم در تولید این محصول در جهان را به خود اختصاص داده است.

با وجود رکود در ساخت و ساز و پروژه‌های عمرانی دولت و بخش خصوصی، همچنین محدودیت‌های حاکم در صادرات ایران با توجه به تحریم‌ها، ایران هنوز نتوانسته است از بخش عمده ظرفیت تولید سیمان خود استفاده کند، با این حال پیش‌بینی می‌شود که با تکمیل کارخانجات در دست احداث و افزوده شدن میزان تولید آن‌ها به ظرفیت اسمی کل سیمان کشور، تولید این محصول تا پایان 1401 از 90 میلیون تن در سال نیز عبور کند.

پیش از دهه 80 و اوایل دهه 90 که کشور دچار رکود نشده بود و طرح مسکن مهر و پروژه‌های ساختمانی و عمرانی زیاد دیگری در دست ساخت بود، تقاضا برای این محصول از میزان عرضه آن پیشی گرفت که موجب تاسیس کارخانه‌های جدید و توسعه کارخانه‌های فعال در آن زمان شد.

کاهشی بودجه عمرانی دلاری دولت در دهه اخیر را نیز افزود که از حدود 20میلیارد دلار  در ابتدای دهه به حدود 4میلیارد دلار در انتهای دهه 90 رسیده است و این عاملی مزید بر دلایل پیش‌گفته بر فشار ناشی از عدم تقاضای کافی در این صنعت است.

بر اساس برنامه راهبردی توسعه صنعت سیمان، چشم‌انداز کسب جایگاه سوم جهان با تولید سالانه ۱۲۰ میلیون تن به عنوان رتبه اول ظرفیت تولید در منطقه و صادرات جهانی با عرضه ۳۲ میلیون تن سیمان به کشورهای منطقه در سال ۱۴۰۴ و توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت هدف‌گذاری شده است. سیاست‌گذاری نادرستی که وضعیت توسعه اقتصادی کشور، منطقه، ناوگان حمل و نقل و سایر عوامل نتوانست موجب تعدیل آن شود.

عدم رشد اقتصادی که در رابطه مستقیمی با کاهش مصرف سرانه سیمان دارد در چند سال اخیر موجب مازاد عرضه در این صنعت شده است.

 

مواد اولیه و فرآیند تولید و توزیع

مواد اولیه صنعت سیمان را سنگ آهک، سنگ گچ، سنگ سیلیس، سنگ آهن، سنگ آلوویوم، خاک مارل، پوزولان، سرباره و ... تشکیل می‌دهند که تمام آن‌ها از داخل کشور تامین میشوند. برای تولید هر تن سیمان به طور متوسط 105 متر مکعب گاز طبیعی و 110 کیلووات برق مصرف می‌شود.

جهت تولید سیمان (سیمان خاکستری) در کارخانه از مواد اولیه اصلی مارل، سنگ آهک و سنگ آهن از نوع هماتیت استفاده می‌شود. پس از انجام عملیات آتشباری در معادن و تامین مواد اولیه، مواد در دپارتمان سنگ شکن، خردایش و در سالن اختلاط ذخیره می‌شود. مواد ذخیره شده در سالن اختلاط وارد سیلو شده و پس از افزودن سنگ آهن (هماتیت) و سنگ آهک با خلوص بالا به آن (به میزان لازم) وارد آسیاب غلطکی شده و پس از خردایش به سیلوی هموژناسیون منتقل می شوند. مواد خام پودر شده پس از خروج از سیلوهای هموژناسیون وارد پیش گرمکن شده و پس از انجام عمل کلسیناسیون جهت عملیات پخت، وارد کوره دوار شده و در حرارت موجود در کوره، واکنش‌های شیمیایی مربوط به تشکیل فازها انجام و کلینکر تشکیل می‌شود. دمای کلینکر داغ توسط خنک کن کاهش داده شده و سپس وارد سیلوی کلینکر شده و پس از آن افزودنی‌هایی نظیر سنگ گچ، پوزولان، سنگ آهک و ... به آن اضافه و وارد آسیاب گلوله‌ای می‌شود و سیمان تولید شده در سیلوهای سیمان ذخیره و به صورت فله و پاکتی از طریق بارگیرخانه تحویل مشتری می‌شود.

می‌توان گفت بیشترین فرآیند تولید سیمان مربوط به تولید کلینکر است. به عبارتی به ترتیب حدودا ۱۰۰ و ۶۰ درصد مصرف گاز و برق صرف تولید کلینکر شده و در پایان با افزودن مقداری افزودنی‌های تکمیلی به کلینکر و سایش آن در آسیاب سیمان محصول نهایی آماده می‌ شود. شرکت‌های سیمانی به دلیل کاهش بهای تمام شده تولید، اقدام به تولید با ظرفیت بالا می کنند تا بهای سیمان به حداقل ممکن کاهش یابد. دپوی کلینکر خارج از سیلو منجر به کاهش کیفیت آن در مجاورت رطوبت می شود. یکی از معضلات صنعت سیمان مصرف کلینکر تولید شده ماه‌ها یا سال‌های گذشته است که به همین دلیل شرکت اقدام به صادرات کلینکر به عنوان کالای فرعی کارخانه سیمان می‌کند.

با توجه به هزینه‌های گزاف حمل و نقل و نسبت کمِ ارزش به حجم در سیمان، حمل آن به بازارهای دوردست فاقد ارزش اقتصادی می‌باشد. به همین علت قیمت گذاری این محصول به طور منطقه‌ای است و بازار متشکلی برای نرخ‌گذاری وجود ندارد. طی نامه سال ۱۳۹۸ وزیر وقت صمت، تنها شرکت‌های تولیدکننده مجاز به صادرات کلینکر و سیمان شدند. این موضوع به علت عدم بازگشت ارز حاصل از صادرات بود و به این طریق شرکت‌های سیمانی ملزم به فروش ارز حاصل از صادرات در سامانه نیما شدند. 

 

جایگاه ایران در صنعت سیمان

میزان کل تولید سیمان در سال 2020 برابر با 4100 میلیون تن بوده است که از این مقدار 2200 میلیون تن آن (53 درصد کل تولید) توسط چین به عنوان پرنقش‌ترین کشور این صنعت تولید شده است. پس از آن هند با 340 میلیون تن در سال، ویتنام با 96 میلیون تن، آمریکا با 90 میلیون تن، اندونزی با 73 میلیون تن، ترکیه با 66 میلیون تن و ایران با 60 میلیون تن تولید در جایگاه‌های بعدی قرار دارند.

با توجه به افزایش 16 درصدی تولید ترکیه به عنوان کشور همسایه ایران در مقایسه با سال قبل و بازپس گیری روند صعودی تولید خود می‌توان آن را تهدیدی برای بازارهای صادراتی کشور دانست که امید میرود با برنامه افزایش تولید این مشکل بازار صادراتی سیمان ایران را دچار مشکل نکند.

 

خبر خوب بودجه 1401 برای سیمانی‌ها

با توجه به افزایش نرخ خوراک گاز صنایع در لایحه بودجه 1401، تنها صنعتی که همچنان از سوبسید دولت برای تهیه خوراک خود بهره‌مند مانده صنعت سیمان است؛ به گونه‌ای که که رقم اعلام شده در لایحه جدید برای این صنعت همچون سال گذشته 10 درصد باقی مانده است.

 

ارسال نظر

تازه ها