کد خبر 139095

آشنایی با مفهوم رکود اقتصادی / رکود اقتصادی چیست و چه عواملی باعث به وجود آمدن آن می‌شود؟

آشنایی با مفهوم رکود اقتصادی / رکود اقتصادی چیست و چه عواملی باعث به وجود آمدن آن می‌شود؟

ساختار اقتصادی می‌تواند شامل سه وضعیت کلی باشد: رونق، خنثی و رکود. رونق اقتصادی به معنای تولیدی بیش از تقاضای داخلی است که منجر به افزایش صادرات، کاهش نرخ بیکاری «با توجه به تولید مناسب» و نهایتا افزایش ذخایر ارزی دولت می‌شود.

حالت خنثی به معنای برابری تولید با تقاضای موجود است که به تنهایی باعث ثبات فعلی وضعیت کشور می‌شود و بقای آن را تضمین می‌کند.
اما رکود اقتصادی نقطه عکس رونق اقتصادی است و به تضعیف اقتصاد داخلی یک کشور اشاره می‌کند.

در چنین شرایطی اغلب؛ تقاضای داخلی بیشتر است اما پتانسیل تولید با کاهش روبه‌رو می‌شود که تبعات آن گرانی، بیکاری و انحلال بعضی شرکت‌ها در بازارهای سرمایه خواهد بود.

تعریف رکود اقتصادی چیست؟

رکود به شرایطی گفته می‌شود که در آن فعالیت‌های اقتصادی جامعه برای مدت‌زمان بیشتر از چند ماه با افت زیادی روبرو شود. رکود بر بخش‌های مختلفی تأثیر می‌گذارد: تولیدات صنعتی، اشتغال‌زایی، ساختمان‌سازی و بورس.
رکـود رشد اقتصادی را متوقف می‌کند. معمولاً آمارهایی نظیر تولید ناخالص داخلی در دوران رکـود هرسال نسبت به سال قبل با کاهش چشم‌گیری روبرو خواهد بود.
در دورانی که میزان تجارت و هم‌چنین حجم تولید کم می‌شود، شاهد رکود خواهید بود. در این برهه از زمان، اشتغال در وضع نامناسبی به سر می‌برد و نرخ بهره نیز کم می‌شود. هم‌چنین سایر هزینه‌ها نیز کم می‌شود و قیمت فروش اجناس پایین خواهد آمد.

در شرایطی که بازار پر از کالاهایی است که خریدار ندارد، با کاهش تولید مواجه می‌شویم. به این ترتیب کارخانه‌ها تعطیل می‌شوند و افراد زیادی بیکار می‌شوند. این مسئله موجب می‌شود که فروش کالاها بیش از پیش سخت‌ شود.
در چنین شرایطی، افراد توان پرداخت بدهی‌های خود را نخواهند داشت و مثلاً قیمت سهام در بازار بورس با افت محسوسی مواجه می‌شود. ورشکستگی موسسات نیز امری طبیعی است که در ادامه‌ی این جریان اتفاق می‌افتد.

همه چیز درباره رکود

رکود بخشی طبیعی (اما ناخوشایند) از چرخه اقتصاد و تجارت است. معمولاً بحران هایی که اتفاق می‌افتند می‌توانند آغازگر یک رکـود باشند.
رکود جهانی در سال‌های ۲۰۰۸-۲۰۰۹ توجهات زیادی به استراتژی های سرمایه‌گذاری  ریسکی که توسط مؤسسات بزرگ مالی در کنار طبیعت جهانی سیستم مالی مورداستفاده قرار می‌گیرد به همراه داشت.
در نتیجه این رکـود جهانی، تقریباً اقتصادهای توسعه‌یافته و درحال‌توسعه سراسر جهان نیز از این شکست بزرگ رنج بردند و سیاست‌های متعدد دولتی برای کمک به جلوگیری از بحران مالی آینده پیاده‌سازی شد.

دلایل ایجاد رکود اقتصادی

رکود اقتصادی می‌تواند بی‌نهایت دلیل اقتصادی و حتی ریشه‌های اجتماعی یا سیاسی داشته باشد، اما مهم‌ترین دلایل ایجاد آن مواردی است که در ادامه به آن خواهم پرداخت.

عوامل ناشی از متغیرهای اقتصادی جهانی

کاهش قیمت جهانی نفت، فلزات و مواد خام از جمله مهم‌ترین دلایلی است که می‌تواند منجر به کاهش رشد اقتصادی شود.
در کشور ما به دلیل تحریم‌هایی که وجود دارد، این مسئله موجب کاهش بیشتر منابع مالی دولت شده است. کاهش قیمت اقلام صادراتی ایران نظیر فولاد، سنگ آهن و مس موجب شده است که درآمدهای ارزی دولت و شرکت‌های خصوصی با کاهش بی‌سابقه‌ای مواجه شوند. این عوامل خود به تشدید رکود اقتصادی دامن می‌زنند.

عدم توازن در عرضه و تقاضا

با مشاهده عدم تعادل میان عرضه و تقاضا، زنگ خطر رکود اقتصادی به صدا در می‌آید. هنگامی که ارتباط منطقی و معناداری میان نیازهای مردم و تولیدات تولیدکنندگان وجود نداشته باشد، رشد اقصادی کم می‌شود.
ارتباط میان عرضه و تقاضا عاملی موثر بر نرخ تورم و نرخ بهره است. در شرایط تورمی، با کاهش ارزش پول مواجه می‌شویم و قیمت کالاها افزایش پیدا می‌کند.

از آن‌جا که نرخ پایین تورم موجب ایجاد و افزایش فعالیت‌های اقتصادی می‌شود، می‌توان گفت این امر پدیده‌ای کاملا منفی به حساب نمی‌رود. البته که عدم همراهی نرخ بالای تورم با تقاضای بالا، مشکلات اقتصادی پدید می‌آورد و این مسئله رکود را به دنبال دارد.

کاهش میزان عرضه و تقاضا در اثر سیاست‌های پولی انقباضی

راه‌حل‌های غیرتورمی مقابله با رکود در کوتاه‌مدت موثر نخواهند بود. به این ترتیب سیاست‌های انقباضی کاهش تقاضا را مخصوصا در بازار سرمایه به دنبال داشته است.
مسئله‌ای که اکنون نیز شاهد آن هستیم، کمبود نقدینگی در سمت تقاضا در بازار بورس است که موجب افت شاخص بورس می‌شود.

هم‌چنین در پی رشد قیمت ارز در سال‌های پیشین، شرکت‌ها با سود فراوانی مواجه شدند. این مسئله خود موجب بالا رفتن انتظار سرمایه‌گذاران شد و به کاهش نسبت P/E انجامید. در نهایت سهام‌داران برای خرید سهام در قیمت‌های بالاتر تمایلی نشان نمی‌دهند و رقابتی در این بازار صورت نمی‌گیرد.
افزون بر این موارد، بالا بودن نرخ سود بانکی که از دوران انبساط پولی به جا مانده است، هم‌چنان پابرجاست. این مسئله موجب کاهش تقاضا در بازار سرمایه می‌شود. در سمت دیگر کاهش تسهیلات بانکی نیز موجب ایجاد مشکلاتی در چرخه تولید شده است. مسئله‌ای که خود به رکود اقتصادی بیش از پیش دامن می‌زند.

نوسان‌های نرخ بهره و تورم

نرخ بهره موجب بالا رفتن هزینه‌های تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان می‌شود و در نهایت سرعت رشد اقتصاد را کند می‌کند.
در سمت مقابل پایین بودن این نرخ به منزله آن است که شرکت‌ها می‌توانند وام‌های بیشتری دریافت کنند و در نتیجه از این مبالغ در سرمایه‌گذاری‌های خود استفاده کنند.

نوسان‌های نرخ بهره و تورم می‌تواند چشم‌اندازی از سلامت اقتصادی را نشان دهد. اما ارتباط این مسئله با رکود اقتصادی در چیست؟‌ در نظر بگیرید که وقوع زلزله چگونه می‌تواند زیرساخت‌های تولید مواد خام مهمی نظیر نفت را از بین ببرد.

در نتیجه قیمت عرضه کالاهایی که نفت در تولید آن‌ها دخیل است افزایش پیدا می‌کند. همین مسئله کاهش تقاضا را به دنبال دارد. در نهایت آن‌چه رخ می‌دهد رکود اقتصادی است.

دریافت وام در دوران رونق اقتصادی

زمانی که رشد اقتصادی کاهش پیدا می‌کند، رکود رخ می‌دهد. اما در برخی از مواقع نیز ممکن است در دوران رونق اقتصادی، شاهد رکود باشیم.
فرض کنید با توجه به رونق اقتصادی، شرکت‌ها وام‌های بیشتری دریافت کنند. آن‌ها به این طریق می‌خواهند از رونق اقتصادی استفاده کنند و به سودآوری برسند.
به این ترتیب زیر بار بدهی‌های سنگین می‌روند. اما چنان‌چه بازده آن‌ها کم‌تر از حد انتظارشان باشد، توان بازپرداخت‌شان نیز کم خواهد شد. به این ترتیب فعالیت‌های اقتصادی شرکت، قربانی بازپرداخت مبالغ وام می‌شود. یعنی منابع مالی به جای آن‌که صرف امور اقتصادی شود، باید به منظور بازپرداخت وام‌های بانکی مورد استفاده قرار گیرد.

احساس و هیجان

زمانی که افراد از وقوع رکود اقتصادی می‌ترسند، سرمایه‌گذاری و میزان مصرف خود را کم می‌کنند. به این ترتیب خود به ایجاد رکود دامن می‌زنند. بنابراین تولیدکننده‌ها نیز باید هزینه‌های خود را کم کنند تا بتوانند برای عبور از این دوران منابع مالی موردنیاز را در اختیار داشته باشند. این مسئله به ایجاد یک دور باطل می‌انجامد. چرا که کم شدن هزینه‌ها، خود موجب کاهش دستمزدها و کاهش بیشتر تقاضا می‌شود.

تفاوت رکود تورمی با رکود اقتصادی چیست؟

در رکود تورمی که به آن ایستایی تورمی نیز گفته می‌شود، شرایطی رخ می‌دهد که هم تورم و هم رکود اقتصادی بر جامعه حاکم است.
به لحاظ اقتصادی نیز رشد منفی اقتصاد در دو دوره‌ی سه‌ ماهه پیاپی منجر به رکود می‌شود. در این دوره تولید، درآمد، اشتغال و تجارت به شکل معناداری کم می‌شود. رکود تورمی در کشورهایی که صادرات منابع طبیعی در آن‌ها زیاد است، بیشتر دیده می‌شود.
در شرایطی که رکود و تورم هر دو در اقتصاد یک کشور بیداد می‌کنند، مشکلات فراوانی رخ می‌دهد. در نتیجه این تلاقی، بیکاری افزایش پیدا می‌کند و افزایش قیمت‌ها نیز در پی تورم سر به فلک می‌کشد.
این مسئله به وضوح نشان می‌دهد که وقوع چنین پدیده‌ای تا چه حد مسئله‌ساز است. مشکل از جایی پررنگ‌تر می‌شود که کاهش نقدینگی که راه‌کاری برای کاهش تورم است، خود عاملی است که رکود را تشدید می‌کند. هم‌چنین تزریق منابع مالی و نقدینگی که راه حلی برای مقابله با رکود است، موجب ایجاد تورم می‌شود. به این ترتیب رکود تورمی را می‌توان به باتلاقی تشبیه کرد که با اقدامات نادرست، جامعه را بیشتر و بیشتر در خود فرو می‌برد.
تا این‌جا دریافتید که رکود چیست و همراهی آن با تورم چه پدیده‌ای را رقم می‌زند. بگذارید چرخه معیوبی را که در اثر وقوع رکود تورمی شکل می‌گیرد، توضیح دهم.

زمانی که صادرات نفت کم شود، پولی در دست دولت نخواهد بود. به این ترتیب پول کمتری وارد جامعه و زندگی مردم می‌شود. تولید داخلی نیز در پی واردات ضعیف می‌شود. از سوی دیگر، هزینه تولید نیز در شرایط تحریم افزایش پیدا می‌کند.

با کاهش صادرات، ارز کمتری وارد کشور می‌شود. پس قیمت ارز در مقایسه با پول رایج داخلی بالاتر می‌رود. در نتیجه هزینه واردات افزایش پیدا می‌کند و قیمت کالاها نیز زیاد می‌شود.
تولیدکنندگان در این شرایط برای ادامه تولیدات با معضلاتی مواجه هستند. به این ترتیب رکود در تولید اتفاق می‌افتد. هم‌چنین کالاهایی هم که تولید می‌شوند به دلیل تقاضای کم به فروش نمی‌رسند. چرا که پولی در دست مردم نیست.
این کاهش در قدرت خرید، موجب تغییر الگوی مصرفی مردم می‌شود. به این ترتیب مردم تمایل کمتری برای مصرف دارند. پس از یک طرف رکود داریم و از سمت دیگر تورم. این چرخه‌ی معیوبی است که در رکود تورمی می‌تواند تیشه به ریشه‌های اقتصاد یک جامعه بزند.

سرمایه‌گذاری در دوره رکود اقتصادی

سرمایه‌گذاری در رکود مسئله‌ای است که شاید بسیاری از شما آن را ناموفق بدانید اما بزرگان بازار سرمایه از هر فرصتی برای کسب سود بهره می‌برند.
برای سرمایه‌گذاری، ابتدا باید استراتژی معاملاتی خود را تعیین کنید. آیا با دید بلندمدت سرمایه‌گذاری می‌کنید یا کوتاه‌مدت؟ هم‌چنین میزان سرمایه‌ای که در دست دارید نیز می‌تواند در این میان موثر باشد.
رونق، رکود و تورم مسائلی هستند که در هر اقتصادی رخ می‌دهند. به این دلیل لازم است که پیش از وقوع این پدیده‌ها خود را برای سرمایه‌گذاری در این شرایط آماده کنید.
در دوران رونق و رکود شرایط بسترهای مالی و بازارهای مختلف نظیر مسکن، طلا و سکه متفاوت خواهد بود. پس باید بنا به شرایط موجود، گام‌های بعدی خود را برنامه‌ریزی کنید.
در ادامه چند راه‌کار و نکته مهم را در این خصوص بیان خواهم کرد که به شما کمک می‌کند حتی در شرایط رکود نیز پله‌هایی را برای کسب سود ایجاد کنید.

افزایش پس‌انداز در دوران رکود

به هر طریق، رکود اقتصادی نیز مزایایی برای سرمایه‌گذاران با خود به همراه می‌آورد. کاهش هزینه‌ها در این دوران منجر به افزایش پس‌انداز می‌شود.
پس‌انداز در این دوران باعث می‌شود که بتوانید سرمایه‌گذاری در تورم را انجام دهید. اگر در ادامه رونق اقتصادی رخ دهد، تورم بالا می‌رود و هزینه‌های زندگی نیز در پی این مسئله افزایش پیدا می‌کند. در این میان می‌توان به شغل دوم و یا مشاغل پاره‌وقت نیز روی آورد.
توجه کنید که پس‌انداز تنها به عنوان روشی که به سرمایه‌گذاری منجر شود قابل قبول است و نگه داشتن پول به صورت نقد یا در حساب‌های بانکی اصلا توصیه نمی‌شود.

خرید دارایی‌های ارزان

مهم‌ترین نتیجه رکود اقتصادی چیست؟‌ بله، قیمت‌های ارزان. این بهترین فرصت برای خرید دارایی‌هایی است که در دوران رونق اقتصادی می‌تواند منجر به سودآوری شود.
البته فراموش نکنید که بهتر است دارایی خود را در بازار مختلف سرمایه‌گذاری کنید. چرا که در غیر این صورت ممکن است ارزش سرمایه‌تان کم شود و این مسئله به لحاظ روانی موجب عدم مدیریت و کنترل صحیح می‌شود.

بورس

یکی از راه‌کارهای سرمایه‌گذاری در دوران رکود، خرید اوراق مختلف است.
اسناد خزانه و اوراق مشارکت دو مورد از مهم‌ترین و رایج‌ترین اوراقی به شمار هستند که به منظور سرمایه‌گذاری می‌توانید آن‌ها را خریداری کنید.

سرمایه‌گذاری در این اوراق ریسک بسیار کمی دارد؛‌ بدیهی است که به همین دلیل، سود سرمایه‌گذاری نیز کمتر است. در شرایطی که رکود اقتصادی بر جامعه حاکم است، سود تضمینی این اوراق می‌تواند راه‌کاری جالب و جذاب باشد.

صندوق‌های سرمایه‌گذاری

اکنون که می‌خواهید بدانید بهترین راه سرمایه‌گذاری در دوران رکود اقتصادی چیست، باید به صندوق درآمد ثابت نیز اشاره‌ای داشته باشم.

سود این صندوق‌ها در مقایسه با دیگر صندوق‌ها کمتر است اما در عوض ریسک کم‌تری دارند. همین مسئله باعث می‌شود که سرمایه‌گذاری در این صندوق‌ها در دوران رکود یکی از بهترین گزینه‌ها باشد.

اولین رکود اقتصادی تاریخ

برای هزاران سال، مردم بریتانیا از برنز برای ساختن ابزار و جواهرآلات، و نیز به عنوان یک ارز برای معاملات استفاده می کردند اما حدود هشت قرن قبل از میلاد مسیح، شرایط شروع به تغییر کرد.
ارزش برنز کاهش یافت و این کاهش، به ناآرامی های اجتماعی و بحران اقتصادی منجر شد یعنی همان فرآیندی که ما امروزه آن را رکود اقتصادی می‌نامیم.

سخن پایانی در مورد رکود اقتصادی

در شرایطی که رشد اقتصاد طی چند دوره منفی می‌شود، تولیدات داخلی و قیمت کالاها کاهش پیدا می‌کند، عرضه و تقاضا هم‌خوانی ندارند و به طور کلی اقتصاد در بحران به سر می‌برد، شاهد رکود اقتصادی خواهیم بود.
کاهش میزان عرضه و تقاضا، نوسان‌های نرخ ارز، دریافت وام در شرایط رونق اقتصادی، احساس و هیجان از عواملی هستند که به ایجاد رکود دامن می‌زنند.
البته در همین شرایط هم می‌توان دست به سرمایه‌گذاری زد.
اما در شرایطی که رکود بر جامعه حاکم است، ممکن است شاهد بروز تورم نیز باشیم. در این صورت با پدیده‌ای سروکار خواهیم داشت که به رکود تورمی معروف است. کشور‌هایی که صادرات آن‌ها به منابعی هم‌چون نفت و گاز وابسته هستند،‌ بیشتر با چنین پدیده‌ای مواجه می‌شوند.
در این مقاله سعی کردم شما را با مفهوم رکود اقتصادی آشنا کنم و این نکته را توضیح دهم که حتی در بدترین شرایط اقتصادی نیز می‌توان با سرمایه‌گذاری درست و اصولی به موفقیت و کامیابی رسید.

ارسال نظر

تازه ها