کد خبر 119146

صنعت پتروشیمی در سال‌های اخیر یکی از منابع اصلی درآمد کشورما به شمار می‌رود که در کنار صادرات نفتی کمک قابل توجهی را در بخش درآمدزایی اقتصاد داشته‌ است. در ادامه به شکل‌گیری این صنعت در ایران تا شناخت انواع محصولات می‌پردازیم.

به گزارش پایگاه خبری بااقتصاد، صنعت پتروشیمی در ایران از صنایع مهم و استراتژیک به شمار می‌رود که بخش عمده‌ای از صادرات غیرنفتی ایران را به خود اختصاص داده است. ایجاد صنعت پتروشیمی در کشور به دهه 1330 هجری شمسی برمی‌گردد. در اواخر این دهه وزارت اقتصاد وقت به منظور گسترش و توسعه صنعت پتروشیمی در کشور بنگاه شیمیایی کشور را تاسیس نمود و در سال 1337 طرح احداث کارخانه کود شیمیایی مرودشت فارس (پتروشیمی شیراز) به اجرا گذاشته شد و اولین مجتمع پتروشیمی کشور تحت عنوان پتروشیمی شیراز در سال 1343 جهت تولید کود شیمیایی به بهره‌برداری رسید. درآن زمان هرگز تصور نمی‌شد که روزی گستره فعالیت شرکت‌های پتروشیمی به قدری زیاد شود که تصور اقتصاد کشور بدون این صنعت غیر ممکن باشد. در حال حاضر صنعت پتروشیمی حدود 30 درصد حجم اقتصاد کشور را در اختیار دارد.

ایران با توجه به ذخایر عظیم نفت و گاز یکی از مهمترین کشورهای جهان در این حوزه به شمار می‌رود که از نظر ذخایر نفتی پس از ونزوئلا و عربستان در رتبه سوم جهانی و از نظر ذخایر گازی پس از روسیه در رتبه دوم دنیا قرار دارد.

مراحل توسعه صنعت پتروشیمی از آغاز

مرحله پیدایش: این مرحله با تاسیس شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران در سال 1342 و همچنین با احداث مجتمع تولید کود شیمیایی شیراز در سال 1343 آغاز گردید.

مراحل گسترش اولیه: با ایجاد مجتمع‌های پتروشیمی رازی، آبادان، کربن اهواز، خارک، فارابی، بندر امام و طرح‌های توسعه پتروشیمی شیراز آغاز شد.

مرحله رکود: در این مرحله به دلیل مسائل ناشی از بازتاب‌های انقلاب اسلامی و اینکه بیشتر واحدهای صنعت پتروشیمی در دوران دفاع مقدس در مناطق جنگی و در معرض حملات دشمن قرار داشت، تولید به حداقل رسید و مرحله تکمیل احداث پتروشیمی بندر امام متوقف شد. البته تکمیل طرح‌های نیمه تمام از جمله طرح گسترش شیراز ادامه داشت.

مرحله تجدید حیات و بازسازی (78-1368 ): اجرای برنامه پنج ساله اول-زمان بازسازی، راه اندازی مجدد و اجرای طرح‌های توسعه بود. در برنامه دوم توسعه نیز، اجرای طرح‌های توسعه‌ای و افزایش تولید شدت گرفت و تولید در سال پایانی برنامه دوم (1378) به 12 میلیون تن رسید.

مرحله جهش و تثبیت (83-1378 ): برنامه سوم توسعه پتروشیمی- با عنایت به تلاش دوره‌های مورد اشاره برنامه پنج ساله سوم توسعه پتروشیمی سرآغاز مرحله جدیدی گردید. در این دوره پتروشیمی به سمت استقرار در سطح کلاس جهانی حرکت کرد.

مواد اولیه یا خوراک گروه پتروشیمی

صنعت پتروشیمی مانند دیگر صنایع وابستگی کاملی به مواد اولیه یا همان خوراک برای تولید محصولات خود دارد که تهیه آن نیز در بین سه ریسک حاکم بر این صنعت ( نرخ خوراک، نرخ ارز و قیمت‌های جهانی ) از اهمیت بیشتری برخوردار است و بیشتر از دو عامل دیگر میتواند این صنعت را دچار ریسک کند.

نفت خام و گاز طبیعی به عنوان مواد اولیه تولید سوخت‌های مختلف از جمله بنزین و گازوئیل، مواد پلیمری، کودهای شیمیایی، مواد شوینده، رنگ‌ها و حتی مواد دارویی مورد استفاده قرار می‌گیرند؛ در واقع شرکت‌های پتروشیمی از این دو خوراک استفاده کرده و آن‌ها را با فرایندهای پیچیده‌ای به محصولات متعدد تبدیل می‌کنند.

نفت خام: شامل ترکیبات سبک و سنگین کربن و هیدروژن است که به آن‌ها هیدروکربن می‌گویند. این ترکیبات شامل هیدروکربن‌های زنجیره‌ای اشباع (آلکان‌‌ها یا پارافین‌ها) مثل متان و اتان، هیدروکربن‌های حلقوی اشباع (نفتن‌ها) و ترکیبات دارای حلقه بنزنی (آروماتیک) هستند.

گاز طبیعی : معمولا به همراه نفت خام در لایه‌های زیرین زمین وجود دارد. عمدتا از متان تشکیل شده و شامل گازهای سنگین‌تری مثل اتان و پروپان نیز هست. گاز طبیعی را می‌توان از تقطیر نفت خام در دماهای کمتر از ۲۰۰ درجه سانتیگراد نیز به دست آورد، اما عمدتا به صورت مستقیم از میدان‌های گازی استخراج می‌شود.

محصولات نهایی پتروشیمی

صنعت پتروشیمی را می‌توان بر اساس محصولات تولیدی به گروه آمونیاک و متانول، گروه الفین‌ها، گروه آروماتیک‌ها و گروه دیگره که بر اساس منابع هیدروکربنی است تقسیم کرد.

مواد شیمیایی با ارزش بالا: تولید بسیاری از محصولات پتروشیمی از جمله پلاستیک‌ها و شوینده‌ها به تولید مواد شیمیایی با ارزش بالا بستگی دارد. الفین‌های سبک ( اتیلن و پروپیلن ) و آروماتیک‌ها (بنزن، تولوئن و زایلن) مواد شیمیایی با ارزش بالا تلقی می‌شوند. در سال 2017 تولید الفین‌های سبک و آروماتیک‌ها به ترتیب 225 و 110 میلیون تن در جهان بوده است.

متانول: ساده‌ترین الکل بوده و عمده مصرف آن در تولید مواد شیمیایی از قبیل فرمالدهیدها می‌باشد. متانول در تولید ضد یخ، سوخت و حلال نیز کاربرد دارد. تولید جهانی آن در حدود 100 میلیون تن در سال 2017 بوده است.

 

ارسال نظر

تازه ها