کد خبر 18457

شرایط کنونی اقتصاد از دیدگاه دکتر تیمور رحمانی

شرایط امروز اقتصاد ایران حاکی از آن است که خواه یا ناخواه قیمت دلار و سکه نسبت به سال گذشته بیش از دو برابر افزایش یافته و برخی رخدادها نیز تاثیرات ثانویه این افزایش قیمت توام با تصمیماتی از قبیل فروش سکه از جانب دولت و تعیین نرخ برای دلار است در گفتگویی که با دکتر رحمانی ، استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران صورت گرفت وی معتقد بود که راهکار دولت در شرایط کنونی این است که بپذیرد قیمت دلار افزایش یافته است و با سیاست های یارانه ای و سوبسیدی به اقشار فقیر کمک کند و از سوی دیگر وی معتقد بود ایجاد رفاه با رشد اقتصادی عجین شده است و در جامعه ای که تولید کالا و خدمات وجود ندارد نمی توان انتظار افزایش رفاه داشت. وی در خصوص این موضوع که آیا می توان به افزایش دستمزدها به عنوان راهکاری برای پوشش شکاف بین نرخ دستمزد و نرخ ارز فکر کرد، افزود: دولت توان مالی برای افزایش دستمزدها ندارد و راهی برای پوشش تقریبا وجود ندارد.

به گزارش پایگاه خبری "بااقتصاد"، پس از رویدادهای اخیر در بازارهای طلا، سکه و ارز چشم انداز اقتصادی واضح یکی از نکاتی است که فعالان اقتصادی به دنبال آن هستند تا بتوانند با توجه به وضعیت کسب و کار و تجارت تصمیمات لازم را در این وضعیت بحرانی اخذ کنند در این خصوص خبرنگار "با اقتصاد" با برخی کارشناسان و اساتید اقتصاد گفتگو کرده است تا بتواند علاوه براینکه در این حوزه اطلاع رسانی کند راهکارهای موجود را جمع آوری نماید و به گوش مسئولین برساند.

-نظر شما در خصوص شکافی که میان نظام دستمزد و نرخ ارز به وجود آمده و اینکه چگونه می توان آن را پوشش داد چیست؟

دکتر رحمانی: راهی برای پوشش تقریبا وجود ندارد، براثر اقدامات داخلی و محدودیت های خارجی، نرخ ارز واقعی افزایش یافته است و کاری نمی توان کرد و انتظار اینکه بتوان نرخ ارز را روی رقم های خیلی پایین یعنی 4 هزار و 200 و 4 هزار و 500 اصلا وجود ندارد و از طرف دیگر امکان افزایش دستمزد که بخش زیادی از آن مربوط به دولت و شبه دولت است و هر اتفاقی که در آن بیفتد بخش خصوصی را نیز درگیر می کند نیز وجود ندارد و درواقع دولت توان مالی برای این موضوع ندارد که دستمزدها را افزایش دهد. بنابرین نباید فشاری روی دولت بیاید که حقوق و دستمزدها را تعدیل کند تا مشابه آنچه در نرخ ارز اتفاق افتاده است در دستمزدها هم اتفاق بیفتد و آثار افزایش نرخ ارز را پوشش دهد.

-به نظر شما این موضوع یک مسئله اجتماعی در طبقه کارگر و کارمند و دستمزد بگیران پیش نمی آورد؟

دکتر رحمانی: متاسفانه علت این موضوع این است در جامعه ای که توان تولید کالا و خدمات آن ضعیف است نمی تواند برای شهروندانش رفاه فراهم کند، بالاخره جامعه ما رشد اقتصادی قابل توجهی ندارد و رشد اقتصادی در کشور ما رقم پایینی است و طبیعی است که نباید انتظار رفاه بالا داشت و از طرف دیگر سیستم توزیع درآمد در ایران نیز نابرابر است و اتفاقا همین سیستم توزیع اقتصادی تنها نقطه ای است که جای کار دارد و می توان به وسیله آن آلام این مشکلات را تخفیف داد. البته نه به این معنی که از جیب دولت کسر شود بلکه به این معنی که از افراد صاحب درآمد قابل توجه از طریق ابزارهای مالیاتی مبلغی دریافت شود و از طریق یارانه و امثالهم به اقشار ضعیف جامعه پرداخت شود که شدت فشار کاهش پیدا کند.

-از دید شما این می تواند یک بحران آسیب رسان باشد؟

دکتر رحمانی: متاسفانه بله و اتفاق افتادن نابرابری و تورم به صورت همزمان آسیب اجتماعی دارد و تنها نقطه ای هم که می توان روی آن برنامه ریزی کرد همانطور که قبلا گفتم مالیات ها است که از طریق آن توزیع درآمد بهبود می یابد و از نابرابری کاسته می شود.

-این راهکار شما برای کوتاه مدت بود، راهکار شما برای بلندمدت چیست؟

دکتر رحمانی: این راهکار برای بلندمدت هم کارا است و گام برداشتن در جهت بهبود توزیع درآمد اصولا در بلند مدت هم خوب است اما از طرف دیگر در بلندمدت هم اقتصاد باید رشد کند چون اگر اقتصادی در بلندمدت رشد نکند نمی تواند رفاه شهروندانش را مهیا کند. حتی اگر رسانه ها روی دولت فشار ایجاد کند دولت هم متوسل به اقدامات پوپولیستی می شود که در بلندمدت فایده ای ندارد.

-ما به عنوان یک کشور تولید کننده مواد اولیه فعالیت می کنیم و در حال حاضر برای فروش همین مواد اولیه هم با محدودیت مواجه شده ایم به نظر شما راه برون رفت از این مسئله برای ایران چیست و اصولا چه صنایعی می تواند مستعد ایجاد رشد باشد؟

دکتر رحمانی- البته من اقتصاددان حوزه تجارت بین الملل نیستم اما در این خصوص ما باید به یاد داشته باشیم اگر در کالایی مزیت نسبی نداشته باشیم و تولید کنیم قطعا به مشکل برمی خوریم به عنوان نمونه در خیلی از محصولات کشاورزی اصلا مزیتی نداریم و در نتیجه این موضوع نه تنها کمکی به اقتصاد نمی کند بلکه آسیب رسان نیز هست و تخریب محیط زیست و منابع آب را هم به دنبال دارد.

-درنهایت برخی محصولات کشاورزی استراتژیک باید در کشور تولید شوند و در غیر اینصورت وابستگی شدید به همراه دارد

دکتر رحمانی: فرض کنید به عنوان مثال محصول استراتژیک شما گندم است، گندم اساسا در خیلی مناطق ایران دیمی کاشت می شود و این خلط مبحث است ، اما به عنوان مثال چند کالای کشاورزی را می توان تولید کرد و برخی محصولات مکه در حال حاضر تولید می شوند استراتژیک نیستند و البته با توجه به امکانات موجود ، یک کشور باید در چیزی که مزیت نسبی دارد فعالیت کند و مزیت نسبی هم یک موضوع مطلق نیست بلکه در طول زمان ممکن است تغییر کند برای مثال شما در خدمات درمانی مزیت نسبی داری چون خدمات درمانی شما ارزانتر از همسایه ها است و می تواند به نفع رشد اقتصادی کشور باشد یا محصولات صنایع پتروشیمی به اقتصاد کشور کمک می کند. در حالت کلی باید روی مزیت نسبی تمرکز کرد و به طور نسبی اگر بتوان چندکالا را با هزینه نسبتا کمتری تولید کرد کافی است و همچنین شرایط کسب و کار و فعالیت تسهیل در کشور تسهیل شود تا رشد اقتصادی افزایش یابد چون بدون رشد اقتصادی رفاه مردم تعییر نمی کند.

-راهکار اتخاذی دولت به نظر شما باید در شرایط کنونی چه چیزی باشد؟

دکتر رحمانی: الان در وهله نخست یکسری مشکلات وجود دارد که شرایط بحرانی به خود گرفته است و دولت باید موقتا به فکر این باشد که این مسائل بحرانی را تحت کنترل خود در بیاورد و بعد ازآن می تواند در زمینه اقداماتی گام بردارد که منجر به رشد اقتصادی شود.

-در حال حاضر گرانی در حوزه ارز و سکه است آیا شما هم این موضوعات را بحران می دانید؟

دکتر رحمانی : نه ، خیلی موارد دیگر هم هست اما در حال حاضر اولویت با مسئله نرخ ارز، مسائل بانکی و بودجه دولت است.

-به نظر شما برنامه هایی مثل فروش سکه توسط دولت صحیح است؟

-دکتر رحمانی : خیر، فروش سکه از ابتدا اشتباه بوده است ، ضرورتی نداشته است و من درک نمی کنم چرا باید چنین اقدامی صورت بگیرد و فروش سکه از دید بنده یک سیاست اقتصادی نیست و انجام آن از نظر علم اقتصاد موضوعیت ندارد.

- نظر شما در درباره سیاست ارز 4 هزار و 200 تومانی چیست؟

دکتر رحمانی : خیر، احتمالا دولت تحت فشار بوده و ممکن است اگر ما هم خودمان را جای دولت بگذاریم نمی توانیم قضاوت کنیم  و به طور طبیعی مشخص است در عمل این نرخ قابل اجرا نیست، حالا برای برخی کالاهای اساسی مثل نان که برای سیر کردن شکم لازم است و مطمئن شویم به دست مردم می رسد سیستم کنترلی قابل اجرا است. اما نرخ ارز را بخواهید کنترل کنید و رو تک تک کالاها نظارت کنیم که آیا با نرخ 4 هزار و 200 تومان به فروش می رسد یا خیر اصلا راه به جایی نمی برد ، بهتر است دولت بپذیرد که نرخ ارز بالا رفته است و با سیاست های یارانه ای و مالیاتی آسیب به اقشار فقیر را جبران کند.

- چشم انداز شما نسبت به خروج از برجام چیست و به چه سمتی خواهیم رفت؟

دکتر رحمانی : چون ما به شدت متکی به درآمدهای نفتی و مشتقات آن هستیم بنابرین به طور طبیعی محدودیت هایی فشار روی نرخ ارز نگه داشته می شود و از طرف دیگر فراموش نکنید که ما علارغم اینکه می گویند تولید داخلی ، تولید داخلی بیشتر تولیداتی که در ایران انجام می شود بدون مواد اولیه خارجی اساسا امکان تولیدش وجود ندارد و از طرف دیگر چون به شدت متکی به مواد اولیه و واسطه های وارداتی هستیم و محدودیتی که در کسب درآمدهای ارزی داریم، اگر این محدودیت ها ادامه پیدا کند می تواند فشار روی نرخ ارز را بالاتر ببرد و انتظار اینکه نرخ ارز افزایش پیدا کند وجود دارد.

نظر شما در خصوص سیاست های حمایتی که در کشورهای دیگر اجرا شده است چیست؟

-دکتر رحمانی : حمایتگرایی هیچ گاه کمک آنچنانی نکرده است و حتی حمایتگرایی که در سطح جهانی آمریکا از یک سو و چین از یک سو در پیش گرفته است می تواند برای رشد اقتصاد جهانی هم خطرناک باشد. ما باید تلاش کنیم روابطمان را بیشتر کنیم تا بتوانیم از مزیت ها نسبی مان بهره مند شویم.

-دیدگاهتان نسبت به ممنوع کردن واردات برخی کالاها به ایران چیست؟

دکتر رحمانی : من فکر می کنم از طریق ابزارهای دیگر می توان این کار را کرد و اگر واقعا ایران نمی خواهد خودروی گران قیمت به کشور وارد شود تعرفه بالایی بر این محصول وضع کند، چرا نرخ ارز تخصیص بدهد یا ندهد واردات را قانونی کندیا نکند. به جای این کار اولا می تواند نرخ ارز را آزاد کند، آزاد کردن نرخ ارز می تواند خودش به نوعی تعرفه باشد و  با افزایش قیمت محصول مانع از ورود ماشین به کشور شود.

- یعنی شما سیاست تعرفه را بهتر از تخصیص ارز به کالاها می دانید؟

دکتر رحمانی : بله

-حتی اگر در کالای مورد نظر مثل پوشاک مزیت نسبی داشته باشیم؟

دکتر رحمانی: عرض کردم که این تصمیم سیاست تجاری است شما می توانید روی کالاها فکر کنید و تعرفه وضع کنید یا خیر اما اینکه ورود کالاها را ممنوع کنید تصمیماتی است که نتیجه مثبتی ندارد.

 

 

 

 

 

 

 

 

ارسال نظر

تازه ها