کد خبر 13887

یک سیاست دم‌دستی

با افزایش قیمت‌های جهانی، قیمت نهاده‌های دامی ‌رشد چشمگیری داشته است و وارداتی بودن این اقلام در نهایت موجب افزایش بهای تمام شده گوشت قرمز می‌شود.

در این شرایط دولت به منظور کنترل قیمت گوشت قرمز، حقوق ورودی واردات گوشت گوساله‌ را کاهش داده است که به زعم تحلیلگران چنانچه دولت مصوبه کاهش حقوق ورودی را برای نهاده‌های دامی‌ تولیدکنندگان گوشت قرمز تخصیص می‌داد تا به وسیله آن، تولیدکننده داخلی تشویق به تولید بیشتر شده و قیمت تمام‌شده تولید کاهش می‌یافت، اثر بیشتری بر روند کاهش قیمت‌ها داشت. در این حالت، با کاهش هزینه تولید، گوشت قرمز با قیمت کمتری در اختیار مصرف‌کننده قرار می‌گرفت و با حمایت از تولیدکننده داخلی، شرایط اقتصادی کشور بهبود می‌یافت. دولت در این رویه تصمیم‌گیری به جای آنکه از تولید‌کنندگان گوشت حمایت کن، از واردکنندگان آن حمایت کرده است، دولت به دنبال تاثیر آنی در بازار بوده است تا حمایت بلند‌مدت از اشتغال‌آفرینی. این یعنی یک سیاست‌گذاری دم‌دستی!

در این میان شرکت‌های مهم بورسی که از این افزایش قیمت تاثیر می‌پذیرند، عبارتند: از شیر و گوشت زاگرس شهرکرد، کشاورزی‌ و دامپروی‌ مگسال‌، کشت و دام گلدشت نمونه اصفهان. با توجه به خروج آمریکا از برجام، پیش‌بینی می‌شود که گروه‌های صنعت خوراکی همچون زراعت و خدمات وابسته، تاثیر منفی از اتفاقات سیاسی نپذیرند.

محصولات پروتئینی یکی از مهم ترین اقلام در سبد خانوارهای ایرانی است، دولت ­ها همواره در تلاش هستند از افزایش نرخ این محصولات جلو‌گیری کنند تا همه اقشار جامعه بتوانند از این محصولات بهره­ مند شوند. در پی افزایش قیمت گوشت گوساله در طی سال­ های اخیر، هیات وزیران طی مصوبه ­ای، حقوق ورودی واردات این محصول را به میزان 14درصد تقلیل داد. به گفته مسئولان این اقدام در جهت جبران کمبود عرضه و تنظیم بازار صورت گرفته است. بعد از ابلاغ این مصوبه در اسفند ماه سال 96، قیمت ­ها در سال 97 همچنان افزایشی است اما همان‌طور که در ادامه خواهیم گفت این اقدامات باعث کاسته شدن شدت روند صعودی قیمت گوشت در سال جاری شده است.

حقوق ورودی

طبق تعریف قانون امور گمرکی، حقوق ورودی برابر است با حقوق گمرکی معادل 4 درصد ارزش گمرکی کالا به علاوه سود بازرگانی که توسط هیات وزیران تعیین می ­شود، به علاوه وجوهی که به موجب قانون، گمرک مسئول وصول آن است و به واردات قطعی کالا تعلق می­گیرد. ولی شامل هزینه­ های انجام خدمات نمی­ شود. حقوق گمرکی همیشه در سال­ های مختلف ثابت است و دولت در اصل برای تنظیم بازار و حمایت از تولیدات داخل اقدام به تغییر در نرخ سود بازرگانی می­کند. در واقع سود بازرگانی در کتاب تعرفه گمرک وجود خارجی ندارد و در دل حقوق ورودی قرار می گیرد. 

حقوق

میزان تولیدات گوشت قرمز

آمار و ارقام­ های موجود حاکی از این است که ظرفیت­ های تولیدی داخلی گوشت قرمز، تامین­ کننده کل نیاز مصرفی نیست و ناچار به واردات هستیم. بنابرگفته علیرضا عزیزاللهی، مدیرعامل اتحادیه دامداران، به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، گوشت تولید داخل جوابگوی ۹۰ درصد نیاز کشور است و به طور اجمال تنها حدود ۱۰ درصد نیاز داخل از طریق واردات تامین می‌شود که اگر واردات به موقع صورت نگیرد در نهایت به سبب کمبود عرضه، بازار گوشت دستخوش تغییر و تحولاتی می­ شود. افزایش قیمت گوشت قرمز در بازار ناشی از کمبود عرضه و ازدیاد تقاضا است.

مصوبه کاهش حقوق ورودی واردات گوشت گوساله

به دنبال افزایش قیمت گوشت گوساله طی ماه­ های اخیر، هیات وزیران طی مصوبه­ ای میزان حقوق ورودی واردات گوشت گوساله را از 26 درصد به 12 درصد کاهش داد. صادقی، معاون بازرگانی وزارت صنعت در مصاحبه‌ای با شبکه خبر گفت: از آنجا‌ که گوشت جزء اقلام اساسی و مورد نیاز مردم است و روند افزایش قیمت آن به دلیل مشکلاتی که در تولید بوده، بازار را دچار نوسان کرده است، به همین دلیل برای حفظ تعادل بازار، افزایش عرضه از طریق واردات در دستور کار قرار گرفته است. کاهش حقوق ورودی واردات گوشت گوسفندی از آسیای مرکزی، نیوزیلند و استرالیا موجب جبران کسری عرضه شد و قیمت را در بازار تعدیل کرد. با توجه به این تجربه خوب در خصوص تعدیل قیمت گوشت گوسفندی، از آنجا‌ که روند قیمت گوشت گوساله نیز با شیب نسبتا تندی در حال افزایش است، به همین جهت وزارت صنعت پیشنهاد کاهش حقوق ورودی گوشت گوساله وارداتی را به وزارت جهاد کشاورزی ارائه کرد.

از طرفی با افزایش نرخ ارز، در راستای سیاست‌های تنظیم بازار، دولت با کاهش دادن حقوق ورودی واردات گوشت گوساله، قصد دارد تا قیمت اضافه‌ای را به بازار داخلی تحمیل نکند و در نتیجه با کاهش حقوق ورودی، واردات این محصول، اثرات افزایش نرخ ­های جهانی تا حدودی خنثی می­ شود.

مصوبه اسفندماه سال 96 هیات دولت

مصوبه

تاثیر تغییرات حقوق ورودی بر میزان واردات

حقوق ورودی واردات گوشت گوساله در سال 92 برابر 4 درصد، بدون سود بازرگانی و برابر با حقوق گمرکی بود که با افزایش این رقم در سال­ های اخیر و رسیدن به 26 درصد در سال 96، همان‌گونه که در نمودار زیر ملاحظه می­شود، میزان واردات این کد تعرفه از سال 93 به بعد قطع شده و هیچ‌گونه وارداتی به کشور انجام نشده است.

آمار واردات گوشت گوساله شماره تعرفه 2011010 در سال‌های 90-96

آمار

در کد تعرفه 2021010 نیز باتوجه به نمودار زیر، با افزایش میزان حقوق ورودی در سال 93، میزان واردات گوشت گوساله به کشور کاهش چشمگیری داشته است. با ادامه روند افزایشی حقوق ورودی در سال 94، هیچ‌گونه وارداتی از این محصول به کشور انجام نشده است. اما در سال 95 با وجود افزایش میزان حقوق ورودی از 10 به 15 درصد، بالاترین میزان واردات گوشت گوساله در 7 سال اخیر به کشور انجام شده است. در سال 96 با رسیدن حقوق ورودی به 26 درصد، میزان واردات به یکباره نسبت به سال قبل خود، کاهش چشمگیری داشته است.

آمار واردات گوشت گوساله شماره تعرفه 2021010 در سال‌های 90‌تا96 (کیلوگرم)

آمار 2

تاثیر تغییرات حقوق ورودی بر قیمت

حقوق ورودی یکی از مهم­ ترین و متداول­ ترین ابزارهای حمایت مرزی از تولیدات داخلی است که تقریبا در تمامی کشورها مورد استفاده قرار می گیرد. افزایش و کاهش میزان حقوق ورودی بر بازار داخلی، می­ تواند دارای پیامدهای گوناگونی باشد که نخستین پیامد آن تاثیرگذاری بر قیمت داخلی کالاهاست. همان‌طور که در نمودار زیر مشاهده می­ شود، با افزایش میزان حقوق ورودی واردات گوشت گوساله از 8 درصد در سال 93 به 26 درصد در سال 96، قیمت گوشت گوساله افزایش داشته و روند صعودی را در پیش داشته است. چراکه با افزایش میزان حقوق ورودی، میزان واردات گوشت گوساله به کشور کاهش می­ یابد و درنتیجه این کاهش عرضه و مازاد تقاضای ایجاد شده، قیمت افزایش می­یابد.

روند تغییرات تعرفه ­های شماره 2021010 و 2011010 گوشت گوساله در سال ­های 93 تا 97

آمار 3

با اجرایی شدن این مصوبه در اسفند ماه سال 96، همان‌طور که در نمودار زیر مشاهده می ­شود. قیمت ­ها با درصد رشد کمتری افزایش می­ یابند به گونه ­ای که قیمت­ ها در سال 96 نسبت به سال 95‌، معادل 17 درصد افزایش داشته است. ولی در سال 97 تنها شاهد افزایش 10 درصدی قیمت ­ها نسبت به سال 96 هستیم. یعنی روند رشد قیمت، کاهش یافته است.

روند تغییرات قیمت گوشت گوساله در سال­ های 93 تا 97

آمار 4

سایر عوامل افزایش قیمت گوشت گوساله

رشد قیمتی نهاده­ های دامی: اما نمی­ توان افزایش حقوق ورودی را تنها عامل افزایش قیمت گوشت گوساله دانست. یکی دیگر از عوامل افزایش قیمت، افزایش قیمت نهاده­ های دامی ‌است. قیمت نهاده ­های دامی ‌از مهم ترین اقلام هزینه ­ای در قیمت تمام شده فرآورده­ های دامی است، به گونه ­ای که در حدود 70 درصد از هزینههای تولید این فرآورده­ ها مربوط به هزینه نهاده ­های دامی‌ است. جدول زیر روند قیمتی نهاده­ های اصلی دام را نشان می­ دهد. همان‌طور که ملاحظه می­ شود، به‌رغم کاهش قیمت نهاده­ ها در سال 95 نسبت به سال 94، با شروع افزایش نرخ ارز در سال 95، قیمت نهاده­ ها روند صعودی در پیش داشته است. چراکه بیشتر نهاده‌ها، وارداتی هستند و با بالا رفتن قیمت دلار، نهاده‌ها گران شده و در نهایت موجب افزایش قیمت گوشت می­شود.

روند تغییرات قیمت نهاده­ های دامی در سال ­های 93 تا 97

جدول

قاچاق دام از طریق مرزها: به‌رغم ممنوعیت صدور مجوز صادرات دام سبک زنده کشور در اواخر سال 95، با نوسانات نرخ دلار انگیزه برای قاچاقچیان دام افزایش یافته و حجم قابل توجهی دام قاچاق از مرزهای غربی کشور خارج می‌شود که این امر منجر به افزایش قیمت گوشت قرمز در کشور شده است.

ایرادات وارد به مصوبه هیات وزیران

از آنجا‌ که میزان تولیدات گوشت قرمز در داخل کشور، جوابگوی نیاز داخل نیست، دولت ناچار به واردات این محصول شده است. با افزایش قیمت­ های جهانی، برای اینکه محصولات وارداتی با قیمتی بیشتر از داخل کشور وارد بازار نشود، دولت میزان حقوق ورودی واردات گوشت گوساله را کاهش داده است تا از این طریق کاهش عرضه موجود در بازار را جبران کند. اما به اعتقاد فعالان این حیطه این اقدام تنها به عنوان مسکنی است که می ­تواند در کوتاه ­مدت موثر واقع شود. افزایش واردات در بلندمدت موجب نابودی صنعت دامداری کشور می ­شود. چراکه این اقدام تنها مشوقی برای وارد‌کننده است و در این صورت حمایتی از تولیدکننده داخلی انجام نمی­ شود.

همان‌طور که اشاره شد، با افزایش قیمت­ های جهانی، قیمت نهاده­ های دامی ‌رشد چشمگیری داشته است و وارداتی بودن این اقلام در نهایت موجب افزایش بهای تمام شده گوشت قرمز می­ شود. بهتر بود دولت به جای کاهش حقوق ورودی واردات گوشت گوساله، این کاهش حقوق ورودی را برای نهاده‌های دامی‌تولیدکنندگان گوشت قرمز تخصیص می­ داد تا به وسیله آن، تولیدکننده داخلی تشویق به تولید بیشتر شده و قیمت تمام‌شده تولید کاهش می­ یافت. در این صورت با کاهش هزینه تولید، گوشت قرمز با قیمت کمتری در اختیار مصرف‌کننده قرار می­ گرفت و با حمایت از تولیدکننده داخلی، شرایط اقتصادی کشور بهبود می­ یافت.

ارسال نظر

تازه ها