کد خبر 11447

یکی از راه‌های تحقق اقتصاد مقاومتی، کاهش وابستگی اقتصاد کشور به نفت و متنوع ساختن سبد انرژی کشور از طریق توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر است. در حال حاضر عمده‌ انرژی مورد استفاده جهت تولید برق در کشور، از طریق سوخت‌های فسیلی تامین می شود. دولت به منظور توسعه استفاده از انرژی های تجدیدپذیر، قوانین و مقررات تشویقی را برای سرمایه گذاری و ورود بخش خصوصی وضع کرده است. خرید تضمینی برق تجدید‌پذیر، اولین اقدام دولت در این زمینه است. با این وجود، تغییرات متوالی نرخ خرید تضمینی برق در سال های گذشته و پایان یافتن قرارداد خرید تضمینی برق برخی از نیروگاه ها و اجبار نیروگاه ها به فروش برق تولیدی خود در بازار برق(بورس انرژی) و عدم تسویه به موقع بدهی ها توسط دولت، به مهم ترین دغدغه سرمایه گذاران در این حیطه تبدیل شده است.

انواع نیروگاه ­های تولید برق در کشور

همان‌طور که در نمودار زیر مشاهده می­شود، نیروگاه­های تولید برق به اقسام مختلفی تقسیم می­شود. نیروگاه­های تجدید پذیر و پاک شامل نیروگاه­های برق آبی، بادی، خورشیدی، زمین گرمایی، زیست توده (زیست سوخت) و امواج و جزر و مد می­شود.

نیروهگاه

براساس آمار ارئه شده سال 96 وزارت نیرو، میزان تولید برق در نیروگاه­ها روند صعودی داشته و نیروگاه­های بخاری، گازی و چرخه ترکیبی، بیشترین سهم را در تولید برق کشور در طی 11 سال گذشته داشته است. سهم تولیدات ناویژه نیروگاه­های وزارت نیرو و بخش خصوصی در سال 95، به ترتیب مربوط به چرخه ترکیبی، بخاری و گازی بوده است و کمترین میزان به نیروگاه­های برقابی، اتمی و تجدیدپذیر اختصاص دارد. بنابر گفته چیت‌چیان وزیر سابق نیرو به نقل از  خبرگزاری برق آب، ظرفیت نصب شده تولید برق ایران 77 هزار مگاوات است و 89 درصد آن در نیروگاه­های حرارتی و با سوختن انرژی­های فسیلی تولید می­شود. سهم انرژی­های تجدیدپذیر از سبد انرژی کشور 11 درصد است، 10 و نیم درصد آن برق آبی و فقط نیم درصد از بقیه انرژی­های تجدیدپذیر تامین می­شود، این میزان تا پایان سال 96 به یک درصد می­رسد.

تولید

برخلاف سهم بسیار ناچیز تولید برق از انرژی­های تجدید­پذیر در داخل کشور، نمودار زیر نشان می­دهد که در سال­های اخیر، انرژی­های تجدید­پذیر بیشترین سهم تولید برق در دنیا را دارا هستند.  

سرمایه

خرید تضمینی برق

براساس قانون برنامه چهارم توسعه، دولت مکلف است برای ترغیب سایر موسسات داخلی به تولید هرچه بیشتر نیروی برق از نیروگاه­های خارج از مدیریت و نظارت وزارت نیرو، قیمت­های تضمینی خرید برق را اعلام کند. بنابر گفته مسلم موسوی مدیرعامل انجمن حمایت از انرژی­های تجدید­پذیر به نقل از خبرگزاری برق آب، دولت به منظور توسعه استفاده از انرژی­های تجدیدپذیر، قوانین و مقررات تشویقی برای سرمایه­گذاری و ورود بخش خصوصی وضع کرده است. به همین منظور، خرید تضمینی برق تجدید‌پذیر در دستور کار دولت قرار گرفت.

در جدول زیر قیمت خرید تضمینی برق تجدیدپذیر سال 95 نشان داده شده که این نرخ­ها کماکان در سال 96 نیز به قوت خود باقی است.

خرید تضمینی

عوامل موثر در تعیین نرخ خرید تضمینی برق

پیش از سال 94 نرخ خرید تضمینی برق برای همه اقسام نیروگاه­ها یکسان محاسبه می­شد و همین موضوع اعتراضات زیادی از سوی سرمایه­گذاران به همراه داشت؛ زیرا میزان تولید برق، هزینه تجهیزات و... در هر مورد متفاوت است. این مساله مورد بازنگری و اصلاح قرار گرفت. محمدتقی زعفرانچی‌زاده، مدیر دفتر مشارکت­های غیرمردمی سازمان انرژی­ های نو ایران، در ارتباط با نحوه محاسبه نرخ خرید تضمینی برق تجدید­پذیر در گفت‌وگو با ایرنا عنوان کرد که مطابق مصوبه هیات وزیران سه آیتم هزینه­های زیست محیطی آلایندگی ناشی از تولید هر کیلو وات ساعت برق با استفاده از سوخت­های فسیلی، بهای سوخت صرفه­جویی شده به ازای هر کیلو وات ساعت تولید برق تجدیدپذیر و هزینه تبدیل سوخت فسیلی به برق، در فرمول قیمت­گذاری لحاظ می­شوند که براساس این سه آیتم در نهایت نرخ اولیه و پایه خرید تضمینی برق تولیدی به دست می­آید. این نرخ بسته به نوع نیروگاه­های تجدیدپذیر و ظرفیت آنها تغییر می­کند و به نوعی تعیین می­شود که حاشیه سود یکسانی برای سرمایه­گذاران ایجاد کند. با توجه به افزایش قیمت جهانی نفت خام، افزایش تعرفه خرید تضمینی برق از نیروگاه­های تجدید­پذیر و پاک در سال96، یک امر طبیعی و منطقی به نظر رسیده و منجر به جذاب شدن این حیطه برای سرمایه­ گذاران می­شود.

نفت

پایان دوره فروش تضمینی نیروگاه­ ها

شرکت تولید برق عسلویه مپنا‌ (بمپنا) در نامه­ای به سازمان بورس خبر از اتمام قرارداد فروش برق تضمینی و فروش آن در بورس انرژی داده و اینکه با توجه به شرایط عنوان شده، احتمال تعدیل روند افزایشی سود خالص شرکت وجود دارد.

نامه شرکت به سازمان بورس

مپنا

تغییرات نرخ خرید تضمینی برق در سال­های اخیر و کاهش حاشیه سود  

قیمت خرید برق از سرمایه­گذاران در بخش انرژی­های تجدیدپذیر در سال 95 نسبت به سال 94 با کاهش قابل توجهی همراه بود. همچنین اصلاحاتی روی تعرفه­گذاری نرخ­ها صورت گرفت. بنابرگفته علیرضا کفش‌کنان، دبیر انجمن برق به نقل از آنا، در سال 95 نرخ خرید تضمینی برق حدود 30 درصد کاهش یافت که این امر تاثیر بسزایی در کاهش انگیزه سرمایه‌گذاران در این بخش دارد.تعرفهخرید تضمینی برق از نیروگاه‌های تجدید­پذیر و پاک در سال 96 مانند تعرفه­های سال 95 بوده است. بنابر گفته محمدتقی زعفرانچی‌زاده، مدیر دفتر مشارکت­های غیر مردمی سازمان انرژی‌های نو ایران به نقل از ایرنا، آیتم­های به کار گرفته شده در تعیین نرخ، همگی وابسته به قیمت نفت است وفقط با تغییر اساسی قیمت جهانی نفت امکان تغییر آنها وجود دارد. همچنین علت اعتراض افراد به قیمت­های خرید تضمینی برق­، تنها به دلیل کاهش حاشیه سودشان بوده و قیمت­های اعلام شده وزارت نیرو کماکان جذاب است.

به گزارش مهر، بنابر گفته محمد باغبانی، مدیرعامل شرکت تولید انرژی پاک آتیه، کاهش قیمت خرید تضمینی برق توسط دولت، منجر به کاهش سرمایه­گذاری جهت توسعه نیروگاه‌های بادی و خورشیدی شده و در نهایت باعث تعطیلی این کارخانه‌ها می­شود. درصورت تولید برق، کارخانه­ها به دلیل نبود مشتری، متضرر می­شوند.

بنابرگفته محسن مبشر مدیرعامل نیروگاه بینالود، از سال ۱۳۸۹ قراردادهای پاره‌وقتی به صورت تضمینی برای خرید برق از سوی وزارت نیرو تعریف و اجرایی شد. در پایان سال ۹۴ دوره پنج ساله خرید تضمینی برق این نیروگاه توسط وزارت نیرو به پایان رسید و وزارت نیرو از خرید برق این نیروگاه به صورت تضمینی خودداری و اعلام کرده است که فروش برق در بازار برق انجام شود. باتوجه به اینکه هیچ‌گونه قانون مستندی برای خرید برق انرژی‌های نو و تجدیدپذیر در بازار برق و بورس انرژی وجود ندارد، چنانچه وزارت نیرو اقدامی برای خرید تضمینی برق یا تعیین تکلیف قرارداد و نرخ خرید انجام ندهد و به قرارداد۲۰ ساله خرید تضمینی برق از نیروگاه بینالود پایبند نباشد، در آینده‌ای نزدیک فعالیت نیروگاه متوقف می­شود.

دلیل توقف خرید برق تضمینی

مصطفی ربیعی، رئیس امور بین‌الملل سازمان انرژی‌های نو (سانا) در گفت‌وگو با جام ­جم، دلیل اقدام دولت در توقف خرید برق از نیروگاه‌های تجدیدپذیر اظهار کرد: تولید برق و قیمت نفت، ارتباط مستقیمی با هم دارند و از آنجا که قرار است یارانه برق از محل سود فروش نفت حاصل شود، با کاهش قیمت طلای سیاه در بازار جهانی، توجیه سرمایه‌گذاری را در بخش انرژی‌های تجدیدپذیر با مشکل مواجه کرد. با کاهش قیمت نفت، قیمت تولید برق با سوخت فسیلی ارزان می‌شود و دیگر توسعه انرژی‌های نو مورد توجه قرار نمی‌گیرد و هر زمان که قیمت نفت افزایش یابد، باز هم شاهد رشد این بخش خواهیم بود.

همان‌طور که در نمودار زیر ملاحظه می­شود، قیمت جهانی نفت خام از اواخر سال 2014 روند کاهشی را در پیش داشته است که این روند از سال 2017 صعودی بوده است.

نفت 2

مشکل نقدینگی نیروگاه­ ها و عدم تسویه به موقع بدهی ­ها توسط دولت

براساس صورت­های مالی شرکت تولید برق دماوند (دماوند)، خرید تضمینی برق شرکت به وسیله شرکت مدیریت شبکه برق ایران انجام شده است.

صورت مالی

 

بدهی شرکت مدیریت شبکه برق ایران، بابت خرید تضمینی برق نیروگاه، 866 میلیارد تومان است که مقداری از بدهی­های خود را به صورت نقد پرداخت و جهت تسویه مقداری از بدهی­ های خود از اسناد خزانه اسلامی استفاده کرده است. در جدول زیر، میزان بدهی ­های شرکت مدیریت شبکه برق ایران، نشان داده شده است.

صورت مالی رر

عدم تسویه به موقع بدهی­های دولت، منجر به کاهش شدید نقدینگی نیروگاه­ها شده و آنها را در پرداخت بدهی­های خود دچار مشکل کرده است.

د

تنظیم متن جدید قرارداد خرید تضمینی برق تجدیدپذیر

براساس دستورالعمل کمیته موضوع ماده 12 در سوم مهرماه 96، مقرر شد برای بررسی قرارداد خرید تضمینی برق تجدیدپذیر و در نظر گرفتن نظرات بخش خصوصی در تنظیم متن جدید قرارداد، دبیرخانه کمیته اقدام به برگزاری جلسه کارگروه کارشناسی کند. در همین راستا در 29 آبان ماه 96 جلسه­ای تشکیل شد. در این جلسه که با حضور نمایندگانی از شرکت­های عملیاتی و حقوقی داخلی و بین­المللی در حوزه نیروگاه­های تجدیدپذیر، کمیسیون انرژی اتاق ایران، سازمان انرژی­های تجدیدپذیر و بهره­وری انرژی برق(ساتبا) و سازمان سرمایه­گذاری و کمک­های اقتصادی و فنی ایران تشکیل شد، مشکلات و ایرادهای متن قرارداد خرید تضمینی برق بررسی شد.

ایرادهای وارده بر متن قرارداد خرید تضمینی برق

نامشخص بودن تغییرات نرخ خرید تضمینی برق

وجود امکان فسخ قرارداد تنها برای خریدار

عدم توسعه پروژه به وسیله ممنوعیت انتقال سهم الشرکه بیش از 25 درصد در دوران ساخت

 به گفته زعفرانچی‌زاده، مدیرکل دفتر مشارکت­های غیر دولتی ساتبا به نقل از سایت کمیته موضوع ماده 12، متن قرارداد خرید تضمینی برق تجدیدپذیر در حال تغییر است و بعضی از مشکلات مطروحه در جلسه، از جمله اضافه شدن حق فسخ برای فروشنده و الحاق شرایط فورس ماژور به قرارداد، در پیش­نویس جدید برطرف شده است.

به نظر می­رسد برای اجرای مناسب این طرح علاوه بر اصلاح متن قرارداد خرید تضمینی برق باید محل تامین قیمت خرید تضمینی برق به طور شفاف مشخص شود. همچنین فرمول عمومی و باثباتی برای قیمت خرید تضمینی برق براساس متغیرهای وابسته تدوین و اعلام شود.

 

 

 

 

ارسال نظر

تازه ها