کد خبر 6802

در تهیه صورت‌های مالی کشور در تمامی بخش‌ها با نمونه‌های مختلفی روبه‌رو بودیم. صورت‌های مالی رایج تا چندی پیش در ایران، ترازنامه صورت سود و زیان، صورت سود و زیان جامع و... بود؛ یعنی صورت‌های مالی که تهیه می‌شد چهار مورد بود. وقتی بانک مرکزی دو صورت مالی را منتشر کرد یکی از این‌ها صورت‌های عملکرد سپرده‌گذاری بود، دیگری هم صورت تغییرات در حقوق صاحبان سرمایه. صورت تغییرات در حقوق صاحبان سرمایه طبق استانداردهای بین‌المللی لازم‌الاجرا است. بخشی از صورت‌های مالی اساسی است؛ اما صورت‌های عملکرد سپرده‌گذاری این‌گونه نیست. در حال حاضر هم در استانداردهای بین‌المللی اسمی از این صورت برده نمی‌شود. در مبنای نظری که بانک مرکزی برای این صورت منتشر کرد بیان می‌کرد که رابطه بین سپرده‌گذار با بانک متفاوت از آن چیزی است که در دنیا در حال وقوع است. معمولا در دنیا رابطه به شکل دائن و مدیون است اما در ایران رابطه سپرده‌گذار با بانک رابطه وکیل و موکل است و بانک حتما‌ باید گزارشی از عملکرد خود به سپرده‌گذاران بدهد. این موضوع محقق نمی‌شود مگر از طریق یک صورت مالی اساسی به دلیل اهمیتی که سپرده‌گذاران در سیستم بانکی دارند. با این ‌حال این صورت مالی باید تکلیفش مشخص شود. آیا قرار است بر اساس آی‌اف‌آر‌اس در دسته صورت‌های اساسی قرار بگیرد یا در دسته یادداشت‌های توضیحی دسته‌بندی شود. طبق استانداردهای جهانی، ترازنامه و صورت‌های مالی در بانک‌ها وجود دارد که گزارشی را ارائه می‌کنند و همه اقلام پشت سر هم هستند اما در ایران به شکل تی ارائه می‌شود. استانداردهای بین‌المللی الزام ندارد؛ بنابراین این موضوع سلیقه‌ای است، اما بهتر است هم‌زمان با حرکت به سمت استانداردهای جهانی شکل گزارش‌دهی را هم شبیه به آن کنیم. سال اولی که استانداردهای بین‌المللی در بانک‌های کشور اجرایی شود باید سه ترازنامه تهیه شود. گزارش اول مربوط به پایان سال مالی جاری، گزارش دوم پایان سال مالی قبل و سومی هم ابتدای سال مالی قبل باید تهیه شود. ذکر این نکته ضروری است که اگرچه آی‌اف‌آ‌راس در جهت توسعه سرمایه‌گذاری خارجی و برقراری زبان مشترک در فضای کسب‌وکار بین‌المللی لازم و راهگشا است اما عوامل اصلی توسعه سرمایه‌گذاری خارجی که باید در محیط‌های سیاسی، اقتصادی و حقوقی ارزیابی شود فراتر از آنچه در حسابداری بحث می‌شود است؛ بنابراین غفلت حوزه‌های دیگر و طرح برجسته آی‌اف‌آ‌راس از ناحیه حسابداران، بار مسئولیتی آی‌اف‌آ‌راس یعنی هدف جذب سرمایه خارجی را بیش ‌از حد عوامل اصلی جلوه داده است. اینکه بانک مرکزی اعلام کرده است که از این ‌پس مجموعه گزارشگری مالی غیرشفاف را که شامل گزارش حسابرسی نیز می‌شود، از بانک‌ها نخواهد پذیرفت، امری درست و بجا است. چراکه امروز گزارش‌های غیر قابل قبول در نظام بانکی بین‌المللی از اساس جایگاهی ندارد. ضمن آنکه استانداردهای آی‌اف‌آ‌راس باید فراتر از ظرفیت توافق سازمان بورس و سازمان حسابرسی و حتی بانک مرکزی دیده شود. رئیس‌کل بانک مرکزی بارها درباره این موضوع تاکید کرده و به نظر می‌رسد بانک مرکزی در اجرایی شدن این استانداردها بسیار مصر است. پیوستن به‌نظام گزارشگری مالی بین‌المللی برای ایجاد بستر مناسب تعاملات جهانی ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. برای مثال یکی از اقداماتی که بانک مرکزی در راستای اجرایی شدن این استانداردها در کشور انجام داده است تمرکز جدی روی شفاف‌سازی حوزه بانکی کشور است. البته این مهم با اجرایی شدن استانداردهای آی‌اف‌آ‌راس بسیار آسان‌تر می‌شود. اگر بخواهیم به مزایای استانداردهای آی‌اف‌آ‌راس اشاره‌کنیم باید آن را با استانداردهای حسابرسی کشور مقایسه کنیم. در حال حاضر آنچنان هم که گفته می‌شود وضعیت استانداردهای حسابرسی کشور نامناسب نیست اما استانداردهای جدید می‌تواند راهگشا باشد و شفافیت بیشتری را به ارمغان آورد. برای مثال در استاندارد 15 حسابرسی کشورمان تعریف‌نشده بود که سرمایه‌گذاری در املاک چه ویژگی‌های دارد. بر اساس تعریف آی‌اف‌آ‌راس از سرمایه‌گذاری در املاک، واحدها و زمین‌هایی است که واحد تجاری با نیت افزایش ارزش یا اجاره به دیگران عرضه می‌کنند. بانک‌ها دارایی‌هایی دارند که تملیک کردند که گاهی ثابت نیستند و نگهداری می‌شوند که فروخته شوند. اینکه آیا این دارایی حائز شرایط سرمایه‌گذاری است یا نه؟ موضوعی است که به‌عنوان یک سرفصل در استانداردهای جدید مطرح می‌شود.

پذیرش آی‌اف‌آ‌راس‌، توسط یک شرکت می‌تواند موجب شود صورت‌های مالی خود را با اصول مشابه به شرکت‌های رقیب خارجی ارائه کند، درنتیجه قابلیت مقایسه بین اطلاعات این شرکت‌ها وجود داشته و علاوه بر آن شرکت‌های مادری که شرکت‌های تابعه آن‌ها در سایر کشورهایی هستند که آی‌اف‌آ‌راس را پذیرفته‌اند، قادرند یک‌زبان مشترک حسابداری داشته باشند و همچنین به‌کارگیری آی‌اف‌آ‌راس می‌تواند برای شرکت‌هایی که قصد افزایش سرمایه‌گذاری خارجی را دارند، سودمند باشد.

اگر به دنبال بهبود میزان شفافیت در بانک‌ها هستیم آی‌اف‌آ‌راس یک نیاز به شمار می‌رود. برای مثال بر اساس استانداردهای داخلی، سرقفلی پس از 20 سال مستهلک می‌شود، درحالی‌که بر اساس استانداردهای بین‌المللی پس از 20 سال سرقفلی هنوز مستهلک نیست. بر اساس استانداردهای داخلی و بین‌المللی باید سالانه آزمون کاهش ارزش انجام شود که این اتفاق در کشورمان نمی‌افتد. در رابطه با املاک، ماشین‌آلات و تجهیزات اگر ممکن باشد زمان پیاده‌سازی استانداردهای بین‌المللی یک‌بار تمام دارایی‌ها و بدهی‌ها‌ تجدید ارزیابی شود، بهای تمام‌شده مفروض مشخص می‌شود. دغدغه اینکه برخی کارشناسان عنوان می‌کنند که اگر بخواهیم آی‌اف‌آ‌راس را در حوزه بانکی پیاده کنیم باید تمام دارایی‌های ثابت تجدید ارزیابی شود، الزامی برای این موضوع وجود ندارد. در رابطه با بدهی‌ها، سپرده‌های مشتریان و سرمایه‌گذاری‌ها را داریم که همان‌طور که برای دارایی مالی قرار شد در یادداشت‌ها ارزش منصفانه منتشر کنند برای این موضوع هم باید تهیه و تدوین شود. باید برای بدهی‌های مالی هم ارزش منصفانه در یادداشت‌ها افشا شود. زمان آن رسیده که از بحث مزایا یا چالش‌های آی‌اف‌آ‌راس در کشور عبور کرده و درباره موضوعات اصلی و چگونگی پیاده‌سازی این استانداردها صحبت کنیم. آی‌اف‌آ‌راس اکنون یک الزام برای شبکه بانکی کشور به شمار می‌رود.

 

ارسال نظر

تازه ها